Succesfactoren voor de tweede levenshelft – boekentip

 In de tweede levenshelft doorgaan met wat je deed in de eerste helft werkt meestal niet. Ervaringen moeten getransformeerd worden. Coach en opleider Adriaan Hoogendijk legt uit hoe in zijn boek ‘De succesfactoren van de tweede levenshelft’. Een interview.

Succesfactoren tweede levenshelft

Waarom moest je boek De tweede levenshelft er komen?

“Het is vreemd dat we allemaal op een gegeven moment in de tweede levenshelft komen, zonder te weten wat de succesfactoren in deze fase zijn. We zijn niet voorbereid op het leven na ons veertigste en gaan automatisch op oude voet verder. En dan lopen veel mensen vast. Het leven vraagt na je veertigste om een andere aanpak, om de manier waarop je naar het leven en jezelf kijkt te herzien.”

Wat is nodig om goed aan je tweede levenshelft te beginnen?

“Rond je veertigste word je door het leven uitgedaagd om je eerste veertig levensjaren te herkauwen: wat heb je meegemaakt, hoe was je jeugd, hoe heeft dit je gevormd en wat heb je geleerd? Deze ervaringen vragen erom getransformeerd te worden in kennis en wijsheid. Het overdragen daarvan is een belangrijke taak van veertigplussers. Je binnenwereld staat hierbij centraal. Wat nog verwerkt moet worden komt vanzelf naar boven en wat nog niet erkend of bemind wordt, roept alsnog om acceptatie. Ongewenste emoties laten zien dat er werk aan de winkel is. Wat je in de buitenwereld meemaakt is een spiegel voor de stand van zaken in je binnenwereld.”

Wat zijn belangrijke succesfactoren voor je tweede levenshelft?

“Speelsheid en nieuwsgierigheid zijn onontbeerlijk, evenals argeloosheid. Het zijn eigenschappen die veel mensen in hun jeugd hebben achtergelaten, om te overleven, te presteren, een basis te scheppen. Je kunt deze kanten van jezelf nu weer ruimte geven. Daarmee sta je open voor het leven, mensen om je heen, de wereld. Het leven wordt leuker als je speelsheid er mag zijn. Het leven is al confronterend genoeg, zeker in de tweede levenshelft.

Verder is het belangrijk om innerlijke hindernissen, die ontstaan zijn in je eerste levenshelft, te transformeren. Hiermee bedoel ik overlevingsstrategieën zoals perfectionisme of onderdrukking van je gevoelige kant. Door die te transformeren, bijvoorbeeld in een grondhouding als ‘het leven is waardevol zoals het is’, ontstaat er ruimte voor innerlijke vrijheid en echt geluk. Dit transformeren begint met in rust en met mildheid te kijken naar situaties en je emoties daarbij. Door dit verder te onderzoeken kom je bij je overlevingsstrategieën en kun je kijken of je die nog nodig hebt en of het niet beter is ze los te laten en te vervangen door nieuwe visies.”

Hoe helpt je boek hierbij?

“Het is een werkboek, waardoor je kunt onderzoeken hoe het bij jou persoonlijk zit en wat jij nodig hebt om verder te gaan. Het helpt je wijsheid te ontwikkelen. Ik stimuleer in het boek ook om over jezelf te praten met vertrouwelingen. Door oog in oog te gaan staan met je leven tot nu toe en woorden te geven aan ervaringen en gevoelens ontstaat nieuwe wijsheid. Dit is een levendig proces, waar je open, met verwondering en speelsheid in moet gaan. Ga dus niet nadenken over hoe het hoort of wat een ander ervan vindt. Wat ook kan helpen is je levensverhaal opschrijven. In het boek staan vragen die je daarbij kunnen helpen. Het stimuleert je over allerlei dingen na te denken waar je misschien nooit bij hebt stil gestaan, bijvoorbeeld over je innerlijke kinderen, oftewel je subpersonen in je kindertijd: welke mochten er vroeger niet zijn? Je creatieve kant? Je gevoelige kant? Je jaloerse kant? En wat is je grootste levenswond? Het is belangrijk deze te kennen, want het is de bodem voor je levensmissie. Het doel van de midlifefase is jezelf en het leven beter te leren kennen. Daarbij geeft het boek een visie op hoe je ook naar het leven en jezelf kunt kijken.

Waarom is het zo belangrijk je verlangens te kennen en hoe ontdek je die?

“Verlangens zijn de krachtbronnen voor een bijzonder leven. Dit geldt ook voor fascinaties. Zij vormen tezamen de roep van je ziel. De ziel roept je op een bezield leven te leiden, de instrumenten daartoe zijn je verlangens en fascinaties. Dit gaat vaak mis omdat mensen zo rationeel handelen. Ze denken antwoorden en richting te vinden in hun hoofd, terwijl het in hun buik zit. Lichaamsbewustzijn is dus essentieel. Om bij je verlangens te komen, helpt het om te mediteren. Daarmee zet je als het ware je hoofd uit, waardoor je kunt ‘horen’ wat je buik ‘vertelt’.

Het onder ogen zien van je verlangens kan ook kwetsbaar voelen, want wat als je verlangens niet bevredigd worden? Toch helpt het negeren en onderdrukken van verlangens niet. Je kunt verlangen en tegelijk dankbaar zijn voor de actuele stand van zaken. Maak je emotioneel niet afhankelijk van het resultaat, beleef plezier aan je verlangen, heb geduld en heel een eventuele wond, die de bron is van het verlangen. Het antwoord op de vraag wat de ziel nodig heeft om het leven te bezielen geeft tegelijk het antwoord op de vraag welke herstelwerkzaamheden nodig zijn voor het ego.”

Er staat een sprookje in je boek over de keizer en de keizerin, wat wil je daarmee zeggen?

“Elk mens heeft een keizer en een keizerin in zich. De keizerin staat voor zingeving: voelen, verlangen, wijsheid. De keizer staat voor zelfsturing: willen, worden, doen, creëren, manifesteren. Tot hun veertigste ontwikkelen veel mensen vooral de keizer in zichzelf. Er zijn op school en op je werk veel prestaties gevraagd, je moest veel neerzetten. Vanaf je veertigste kom je in een diepere gevoelslaag en is het belangrijk om beide kanten in jezelf toe te laten. Een keizer die niet in contact staat met de keizerin kan op de verkeerde koers terecht zijn gekomen. Dan ga je recht op een crisis af. Een probleem is dat veel organisaties niet vragen om de keizerin in je, maar om de keizer. Dit is mede de oorzaak van de vloedgolf aan burn-outs. Doorslaan naar de andere kant, van het gevoel, is ook niet de bedoeling. Een keizerin die haar keizer geen ruimte geeft, wordt passief en neemt geen verantwoordelijkheid. Kortom: ze moeten beiden ruimte krijgen om vruchtbaar te kunnen samenwerken.”

Welke keuzes zijn belangrijk na je veertigste?

“Je staat als het ware op een tweesprong en je kunt kiezen uit: wil ik blijven ontvangen of ga ik geven? En: ben ik slachtoffer of neem ik verantwoordelijkheid? In de eerste helft leer je veel, krijg je veel, in de tweede helft is het de bedoeling om meer te gaan geven: kennis, geduld, wijsheid, liefde, etcetera. In de tweede levenshelft krijg je in het algemeen met meer hobbels te maken: relaties die niet lekker meer gaan, een carrière die stagneert of ontspoort, een lichaam dat ouder wordt en gebreken gaat vertonen. Je kunt je hiervan slachtoffer voelen, of verantwoordelijkheid nemen voor hoe je hiermee omgaat. Je wordt uitgedaagd de controle los te laten, overlevingsmechanismen uit je kindertijd los te laten. Deze hebben je geholpen te komen waar je nu bent, maar brengen, als je ermee doorgaat, starheid en dood in de pot.”

De Tweede Levenshelft, Adriaan Hoogendijk, Uitgeverij Atlas Contact, €24,50